حضرت علی علیه السلام

از دانش‌نامه فرهنگ ایثار , جهاد و شهادت
پرش به: ناوبری، جستجو
600px-Cscr-featuredtopic-fawiki.svg.png
علی بن ابی طالب
Emam-ali-97.jpg
نام علی
کنیه ابوالحسن،ابوتراب
القاب امیرالمؤمنین
تولد کعبه، 13رجب، عام الفیل
شهادت محراب مسجد کوفه ، 21رمضان،
وفات 21رمضان،سال 40 هجری
محل دفن نجف اشرف
خانواده همسران: فاطمه ، ام سعد بنت عروه بن مسعود ثقفی ، ام حبیب صهبا بنت ربیعه تغلبیه، اسماء بنت عمیس، ام البنین کلابی، لیلی بنت مسعود نهشلیه، ابن حنفیه مادرش خوله حنفیه،

فرزندان: امام حسن علیه السلام، امام حسین علیه السلام، حضرت زینب کبری و حضرت زینب صغری(ام کلثوم) و محسن شهید، محمد، محمد اصغر، عباس، جعفر، عبدالله، عثمان، یحیی ، عمر و رقیه، ام الحسن و رمله کبری و ام کلثوم صغری، ام هانی، زینب صغری، رمله صغری، رقیه صغری، فاطمه، امامه، خد، ام الکرام، ام السلمه، ام ابیها، جمانه(ام جعفر)، نفسیه ،


از ولادت تا بعثت پیامبر(ص)

حضرت علی (ع)در سیزدهم رجب سال 30" عام الفیل "در خانه کعبه به دنیا آمدپدرش فرزندان زیادی داشت ،یک سال،قحطی بزرگی در مکه رخ داد .درآن زمان پدر ایشان ،که دارای عائله زیاد وهزینه سنگینی بود در فشار ومضیقه به سر می برد .به پیشنهاد حضرت محمد(ص) وبرای کاهش فشار مالی وسختی زندگی بر عمویش وهم چنین جبران زحمات او،حضرت علی (ع) را که در دوره حساس تربیت وشکل گیری شخصیت بود به همراه خود به خانه برد.پیامبر (ص)علاقه شدیدی به علی (ع)داشت به طوری که ،وقتی که فرشته وحی نخستین بار در غارحراء بر حضرت محمد صلی الله علی وآله نازل شدواورا به مقام رسالت مفتخر ساخت ،علی (ع)در کنار آن حضرت بود .در این برهه از زمان امام علی علیه السلام سیزده سال بیشتر داشت .ولی خدمات ومجاهدت های درخشان واقدامات بزرگ وبرجسته ای در راه پیشرفت اسلام انجام داد که از جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد.

بعثت تا هجرت

امام علی نخستین کسی بود که افتخار پذیرفتن اسلام را در پایین ترین سن خودداشت .پیامبر(ص) بعداز رسالت خویش به مدت سه سال از دعوت عمومی خودداری می ورزید وتنها به صورت خصوصی با افرادی که زمینه پذیرش اسلام را داشتند دیدار کردند .اماهنگامی که پس ازسه سال فرشته وحی نازل شد وفرمان خدا را مبنی بر دعوت خویشان ونزدیکان برای روی آوردن به اسلام وعمل به دستورات خدا بیان نمود ،باز تنها حامی وپشتیبان پیامبر(ص)حضرت علی(ع) بود. که در پاسخ سؤال پیامبر (ص)که در مهمانی فرمود :چه کسی از شما مرا در این راه کمک می کند تا برادر ،وصی وجانشین نماینده من در بین شما باشد هیچ کس پاسخی نداد ،که ناگهان امام علی(ع) بااینکه سنش از چهارده سال بیشتر تجاور نمی کرد سکوت را درهم شکست وبرخاست ورو به پیامبر(ص) گفت:ای پیامبر خدا (ص) من تورا در این راه یاری می کنم وبعداز سه مرتبه پرسش پیامبر(ص) ازحاضرین در جلسه تنها پاسخ دهنده به دعوت یاری پیامبر(ص)امام علی(ع)بود که ایشان فرمود:هان ای خویشاوندان وبستگان من،علی(ع) برادر و وصی وخلیفه من در میان شما است.

ازهجرت تاوفات پیامبر(ص)

پس از ورودبه مدینه پیامبر(ص)تصمیم گرفت میان مهاجروانصار پیوند برادری منعقد سازد ،البته دراین پیمان ،نوعی هماهنگی وتناسب افراد از نظر ایمان وفضیلت وشخصیت اسلامی رعایت شده بود به این منظور روزی اجتماع مسلمانان به پا ساخت وآن گاه مسلمانان دوبه دو دست یکدیگر را فشردند تا وحدت واستواری بین آنها استوار گردید ودر این میان علی (ع)که تنها مانده بود با چشمان اشک بار به پیامبر (ص)عرض کرد :بین من وکسی پیوند برقرار نساختی پیامبر (ص)فرمود :تو برادر من در دو جهان هستی آن گاه بین خود وعلی (ع)عقد اخوت خواند که نشان دهنده ی عظمت ومنزلت علی (ع) در نزد پیامبر (ص)است .

زندگی علی(ع)در این دوره شامل حوادث ورویداد های فراوان به ویژه فداکاری های بزرگ آن حضرت در جبهه های جنگ است .پیامبر اسلام پس از هجرت به مدینه ،بیست وهفت غزوه با مشرکان ویهود وشورشیان داشت که علی(ع) در بیست وشش غزوه از این غزوات شرکت داشت وفقط در غزوه تبوک که به علت حساسیت شرایط ،که بیم آن می رفت منافقان در غیاب پیامبر (ص)در مرکز حکومت اسلامی دست به توطئه بزنند،به دستور پیامبر(ص) در مدینه ماند. از وفات پیامبر تا خلافت حضرت علی(ع)پس از پیامبراسلام شایسته ترین فرد عالی برای اداره ی امور جامعه اسلامی بود ودر حوزه اسلام به جز پیامبر اسلام ،هیچ کس از نظر فضیلت،تقوا،بینش فقهی،قضایی،جهاد وکوشش در راه خدا وسایر صفات عالی انسانی، به پا ی علی(ع) نمی رسید .به دلیل همین شایستگی ها آن حضرت بارها به دستور خدا وپیامبراسلام به عنوان رهبر آینده مسلمانان معرفی شده بودکه از همه ی آنها مهم تر جریان غدیر است. از این نظر انتظار می رفت که پس از در گذشت پیامبر(ص) ،بلافاصله علی(ع)زمام امور را به دست گیرد ورهبری مسلمین را ادامه دهد .اما عملا چنین نشد ومسیر خلافت اسلامی پس از پیامبر منحرف گردیدوعلی(ع)از صحنه سیاسی ومرکز تصمیم گیری در اداره امور جامعه ی اسلامی به دور ماند .علی(ع)این انحراف را تحمل نکرد وسکوت در برابرآن را ناروا شمرد وبارها به استدلال ها واحتجاح های متین خود،خلیفه وهواداران او را مورد انتقاد واعتراض قرارداد،ولی مرور ایام وسیر حوادث نشان داد که این گونه اعتراض ها چندان سودی نداردوخلیفه وهوادارانش در حفظ وادامه ی قدرت خود مصرند.در این هنگام علی(ع)بر سر دوراهی حساس وسرنوشت سازی قرارگرفت،که می بایست به کمک رجال خاندان رسالت وعلاقه مندان راستین خویش که حکومت جدید را مشروع وقانونی نمی دانستند ،به پا خیزد وبا توسل به قدرت،خلافت وحکومت را قبضه کند ولی با ملاحظه خطرها،وهم چنین بیم ونگرانی از کشته شدن افراد ،اختلاف وخون ریزی در میان مسلمانان ،وبیم ونگرانی از نابودی اسلام با افزایش قدرت مرتدین ، وخطر حمله رومیان که در صورت قیام او جامعه اسلامی را تهدید می کرد ،از قیام واقدام مسلحانه خودداری کرد ،و وضع موجود را تحمل کرده ودر حد امکان به مشکلات مسلمانان وانجام وظائف خود بپردازد .امام علی (ع) در دوره ی خلفا ی پیش که اگرچه ازصحنه حکومت به دورمانده بود .ولی همیشه در تلاش برای رسیدگی به فقرا ، تریبت شاگردان برجسته وپاسخ گویی به پرسش های دانشمندان یهود ونصارا،همکاری ومشاوره با خلفا در امور سیاسی ونظامی و....بود

از خلافت تا شهادت

عثمان به دنبال فساد مالی واداری ،تصرف های غیر مجاز وصددرصد غیر مشروع در بیت المال وهمچنین گماشتن افرادنالایق از بنی امیه وخویشان خود در راس مناصب دولتی وبالاخره براثر کنار زدن افراد شایسته اعم از مهاجر وانصار ،وسپردن مقدرات اسلامی به دست بنی امیه ،خشم مردم را برانگیخت وچون به اعتراض ها ودرخواست های مکرر ومشروع مسلملنان در مورد تغییر استانداران وفرمانداران فاسد،ترتیب اثر نداد،سرانحام شورش وانقلاب بر ضد حکومت وی به وجود آمد .که منجر به قتل او گردید وسپس مردم با علی(ع) به عنوان خلافت بیعت کردند .از این طریق حکومت علی(ع)پس از قتل عثمان براساس ،یک حرکت انقلابی ،حاصل شورش مردم بر ضد مفاسدومظالم پیشین به وجود آمد .امام علی علیه السلام با ارزیابی وملاحظه دگر گونی ها یی که در زمان عثمان رخ داده بود ونیز دوری وبی خبری فاحش مسلمانان از اسلام اصیل ،خوب می دانست که حکومت کردن بعد از فساد و آلودگی دوران حکومت عثمان ،بسیار مشکل است ومردم به ویژه سران قوم ،زیر بار اصلاحات مورد نظر نمی روند وعدالت را تحمل نمی کنند واز این رو وقتی که انقلابیون به حضرت پیشنهاد بیعت کردند ،نپذیرفتند . اما وقتی که امام شکاف طبقاتی وپر خوری گروهی وگرسنگی گروهی دیگر را دید خلافت را پذیرفت ودر این مدت برای اجرای عدالت به ویژه بهره مندی یکسان مردم از بیت المال وامکانات عمومی ومبارزه با جامعه دو قطبی تلاش های فراوان کردایشان قدرت ومنصب را امانت، وابزاری برای خدمت ،واحقاق حق ،ونابودی باطل می دانست امیر المومنین (ع)در مقام خلافت ،ودر نهایت سادگی زندگی می کرد ودر انتخاب کار گزارانش به تقوا ، سابقه، توانایی- مدیریت –پایبندی به ارزش های دینی وسایرملاک های شایسته توجه می کرد وآنها را به ساده زیستی واعتدال در زندگی توصیه می کرد بی توجهی به جاذبه های دنیا و وارستگی از دلبستگی های مادی،از جالب ترین ویژه گی های شخصیتی ،واز برجسته ترین نقاط سیره حکومتی آن حضرت بود.ایشان خلافت را اصل وهدف نمی دانستند بلکه از نظر ایشان برقراری عدالت واحقاق حق، واحیای سیره ی پیامبر اصل بودوهرگز از این اصول عدول نمی کرد ومعامله وسازش بر سر آن ها را روا نمی شمرد .وسرانجام علی(ع)پس از چهار سال وچند ماه حکومت،در شب نوزدهم رمضان سال چهلم هجری به دست عبدالرحمان بن ملجم ضربت خورد وبه شهادت رسید.[۱]

نگار خانه تصاویر


پانویس

  1. پیشوایی مهدی ،سیره پیشوایان ،قم :نشر موسسه امام صادق(ع)،1393

منابع

  1. کتاب تاریخ اسلام؛ مهدی پیشوایی
  2. گردآوری صدیقه عالی پور

رده‌ها