عراق

از دانش‌نامه فرهنگ ایثار , جهاد و شهادت
پرش به: ناوبری، جستجو

کشور عراق

پرچم عراق

پایتخت و شهرهای مهم:

پایتخت عراق بغداد و شهرهای مهم آن عبارتند از: كربلا ، نجف اشرف ، بصره ، موصل ، كركوك ، اربیل ، سلیمانیه ، رمادی ، حله ، عماره ، كوت ، دیوانیه ، ناصریه ، دیالی ، سماوه ، سامرا ، دهوك . زبان و خط رسمی: عربی

نشان ملی عراق

تعداد جمعیت و توزیع دینی، مذهبی و قومی آن جمعیت عراق : حدودا 33 میلیون نفر. مسلمانان : 95% ، مسیحیان و یهودیان و صابئه و ایزدی ها و دیگر اقلیتهای دینی 5% . شیعیان : 65% ، مذاهب مختلف اهل سنت 35% . قومیت عرب : 70 % ، كرد : 20% ، تركمن : 3 % ، دیگر اقلیتهای قومی 7%.

همسایگان عراق

تاریخچه

قدیمی‌ترین نامی كه برای عراق امروزی به كار رفته «سومر» است كه در هزاره پنجم تا سوم قبل از میلاد نام دولت و ملتی در جنوب عراق كنونی بوده است. پس از آن به ترتیب دولت‌های آكد در مركز و جنوب، آشور در شمال و بابل در جنوب آن تأسیس گردید كه به همین جهت به قسمتهایی از آن مملكت آشور، مملكت اكد، و مملكت بابل نیز گفته‌اند. به دلیل جریان دو رود دجله و فرات، عراق را از قدیم بین‌النهرین نامیده‌اند. در ایران باستان عراق را سورستان می‌گفته‌اند كه شاید به خاطر اتصال و امتداد آن به طرف سوریه بوده است. كلمه عراق به این ترتیب پس از فتح ایران به دست مسلمین وضع و رایج گردیده است. لازم به ذكر است كه اعراب قسمت شمالی بین‌النهرین را كه كوهستانی است جزیره می‌نامیدند و قسمت جنوبی آن را كه به صورت دشت می‌باشد عراق می‌گفتند. همین قسمت جنوبی (عراق) كه منابع قدیم در بسیاری از موارد به سواد موسوم بوده زیرا پس از بیابانهای وسیع عربستان چشم‌انداز درختان عراق آن را به صورت سیاهی دور دستی نشان داده و به همین جهت اعراب بدان سواد نام داده‌اند. به دلیل وجود درخت بسیار كه كلمه سواد راموجب شده عده‌ای عقیده دارند كه نام عراق از عرق (erg) به معنای ریشه گرفته شده است. گروه دیگری از لغت‌شناسان عراق را به معنای زمین ساحلی دانسته‌اند. یادآوری می‌شود كه عراق را در ابتدا به جنوب بین‌النهرین می‌گفته‌اند كه مجاور خلیج فارس است. بر همین اساس بعضی عراق را معرب كلمه فارسی ایراه به معنای كرانه ذكر كرده‌اند و سرانجام برخی محققان عراق را صورت تغیر یافته‌ای از ایران دانسته‌اند (ــ ایران) به موازات كلمه عراق، عراقین نیز در منابع به كرات ذكر شده است كه منظور از آن در ابتدا دو شهر كوفه و بصره بوده كه هر دو در جنوب بین‌النهرین واقع شده‌اند. از دوره سلجوقیان، عراقین به دو صورت عراق عرب (منظور دو عراق فوق‌الذكر یعنی كوفه و بصره) و عراق عجم (منظور منطقه كوهستانی غرب ایران) به كار رفته است. عراقین را به صورت عراقان نیز نوشته‌اند. عراق در طول تاریخ خود همواره جزیی از قلمرو دولتهای ایرانی، عربی و عثمانی بوده است تا آنكه در سال 1920 م. با به قدرت رسیدن ملك فیصل اول این كشور پادشاهی عراق نام گرفت. سپس در سال 1958م. با سرنگونی رژیم سلطنتی و تأسیس جمهوری دموكراتیك خلق عراق تغییر نام داد . در سال 1979 صدام حسین ؛ اكبر را بركنار و خود را رئیس جمهور عراق نامید . وی پس از تثبیت و با آغاز انقلاب اسلامی در جمهوری اسلامی ایران جنگ همه جانبه و ظالمانه ای را علیه جمهوری اسلامی ایران شروع كرد .

جنگ تحمیلی صدام بر علیه جمهوری اسلامی ایران صدها هزار تن از دو طرف را مجروح و به كشتن داد و خسارت های جبران ناپذیر بسیاری را برای دو كشور به بار آورد.

سرانجام جنگ هشت ساله بدون پیروزی صدام به پایان رسید و منجر به محكومیت صدام بعنوان شروع كننده جنگ در سازمان ملل متحد منتهی گردید . عراق دو سال بعد به كشور كویت حمله كرد و آن كشور را اشغال و در هنگام خروج اجباری از كویت شریان نفتی كویت را نابودكرد.

اشغال كویت سبب گردید كه علاوه بر تخریب نسبی كویت و ورود علنی آمریكا و همپیمانان وی به منطقه حساس خاور میانه ؛ در نهایت با فشار نظامی آنها مجبور به ترك كویت و بازگشت به مرزهای عراق گردید .

نیروهای چند ملتی به رهبری آمریكا در سال 2003 میلادی به بهانه اینكه عراق دارای سلاح‌های كشتار جمعی می باشد یورش نظامی همه جانبه ای را بر علیه عراق شروع و در نهایت آن كشور را اشغال نمود .

ارتش صدام بسرعت در هم پاشیده شده و هزاران تن از نیروی ارتش و امنیتی فراری ؛ دستگیر و یا كشته گردیدند

موج جدیدی از تروریسم با حضور نیروهای آمریكائی و متحدانش وارد عراق گردید و امنیت را از مردم عراق سلب نمود .

در نهایت حكومت صدام ساقط كردید و پس از تخریب شهرها و كلیه زیرساخت های عراق و كشته شدن هزار شهروند بیگناه عراقی صدام حسین دستگیر و به اتهام جنایت بر علیه بشریت در سال 2006 به دار مجازات آویخته شد.

ساختار سیاسی

نظام سیاسی: جمهوری پارلمانی . - احزاب و یا گروههای مهم و تاثیرگذار: مجلس اسلامی اعلای عراق ، حزب دعوه اسلامی ، سازمان عمل اسلامی ، سازمان بدر، حزب دمكرات كرد ، اتحاد ملی كرد ، حزب اسلامی اهل تسنن عراق ، حزب ملی عراق ، اتحاد اسلامی كرد عراق ، موسسه وقف شیعه ، موسسه وقف اهل تسنن .

- جریانهای سیاسی موجود :

ائتلاف اتحاد ملی ( مجلس اعلا ، حزب دعوه ، صدری ها و ..) ، ائتلاف العراقیه ( گروه های اهل تسنن و لیبرالها و ..) ، جریان‌های كرد عراقی ( دمكرات و اتحادیه ملی و اسلامگراها و..) . - كشورهای طرف رابطه سیاسی به ترتیب اولویت: آمریكا ، جمهوری اسلامی ایران ، كشورهای عربی ، كشورهای اسلامی ودیگر كشورها - تاریخچه مختصر ، چگونگی و میزان رابطه با ج.ا.ایران: روابط سیاسی بین دو كشور قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران غالبا” متشنج بوده است ولی پس از امضای قرارداد الجزایر در سال 1975 روابط نسبتا” بهبود یافت . پس از پیروزی انقلاب اسلامی وبا توجه به دشمنی دیرینه صدام وحزب بعث عراق با حضرت امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی ، روابط بین دو كشور از سوی صدام متشنج شده ودر تاریخ 31 شهریور 1359 جنگ تمام عیار با پشتیبانی كشورهای همسوی با صدام علیه جمهوری اسلامی شعله ور شد و بمدت هشت سال این جنگ خانمان سوز ادامه پیدا كرد . پس از پایان جنگ و نیز اتخاذ موضع بی طرفانه توسط جمهوری اسلامی در مسئله اشغال كویت توسط ارتش عراق و سپس در جنگ دوم خلیج فارس ، روابط سیاسی مجددا" بهبود نسبی داشت تا رژیم صدام در سال 2003 ساقط گردید . در سالهای پس از سقوط صدام و با اتخاذ سیاست مدبرانه و بشردوستانه توسط مسئولان جمهوری اسلامی روابط سیاسی وا قتصادی واجتماعی ونیز فرهنگی بین دوكشور گسترش فراوانی پیدا كرد كه در حال حاضر با استقرار دولت قانونی در عراق این روابط درهمه زمینه ها رو به گسترش و تقویت می باشد .

- مراكز و نهادهای فرهنگی دولتی:

وزارت فرهنگ عراق تنها متولی دولتی مسائل فرهنگی این كشور می باشد .

- جایگاه موسسات غیر دولتی (سمن ها) در جامعه و موسسات فعال و ==تاثیرگذار در زمینه فرهنگی:==

پس از سقوط رژیم صدام موسسات غیر دولتی زیادی تاسیس گردید كه در حال حاضر تعداد آنها به صدها موسسه رسیده ودر زمینه های گوناگون فرهنگی واجتماعی فعالیت دارند. ===مهمترین آنها عبارتند از :=== موسسه شهید محراب ، موسسه فرهنگی بدر ، موسسه فرهنگی – علمی دعوت ، مركز فرهنگی الهدی ، انجمن دانشجویان مسلمان عراقی ، مركز فرهنگی المدی . مركز فرهنگی الجمل ، دار الانشاء العربی ، دار الجواهر و….

- جایگاه و كاركرد رسانه های گروهی (رادیو و تلویزیون، مطبوعات و اینترنت) در جامعه،

مهمترین رسانه ها و تیراژ مطبوعات:

با سقوط صدام و پس از سالهای استبداد ، انفجاری رسانه ای و اطلاع رسانی در عراق رخ داد كه باعث تاسیس و راه اندازی صدها رادیو ، شبكه تلویزیونی ، روزنامه ومجله ، و سایت اینترنتی گردید . همچنین وزارت اطلاع رسانی ( الاعلام) رسما" منحل و در حال حاضر این رسانه ها در زمینه های گوناگون فرهنگی ، اجتماعی ، سیاسی و اقتصادی و با گرایش ها ی اسلامی و لاییك ولیبرال مشغول فعالیت هستند. این رسانه ها نقش اساسی وگسترده در شكل گرفتن جریانهای سیاسی واجتماعی ایفا می نماید .مهمترین آنها عباتند از : مطبوعات : الصباح ، الزمان ، التآخی ، العراق الجدید ، الدعوه ، الاتحاد ، الصدر ، الریاحین ، البصیره، الحوزه ، المدی و....( باتیراژ 5- 10 هزار نسخه ) . رادیو وتلویزیون: العراقیه ، الشرقیه ،بلادی ، آفاق ، الفیحاء ،العراق الجدید ، الاتجاه و…. سایتهای اینترنیتی : همه احزاب وگروه ها و اكثر شخصیتهای سیاسی و اجتماعی عراقی سایت مستقل دارند..

- وضعیت انتشار كتاب و كتابخوانی:

در سایه شرایط جدید عرا ق در حال حاضر انتشار كتاب در زمینه ها ی گوناگون كاملا" آزاد بوده و هیچ رقابتی اعمال نمی شود . همچنین مردم عراق در امر مطالعه و كتابخوانی در میان ملتهای عرب پیشرو بودند و هستند.

ساختار آموزشی

- نظام آموزشی:

نظام آموزشی در عراق دولتی و خصوصی می باشد كه توسط وزارت آموزش وپرورش ( قبل از دانشگاهی ) و وزارت علوم وآموزش عالی اداره می شود . آموزش در مدارس ودانشگاه های دولتی مجانی است . در حال حاضر دانشگاه های آمریكایی و اروپایی ونیز عربی در بغدا د و كردستان عراق شعبه هائی را افتتاح كرده اند . حوزه علمیه نجف وكربلا مشغول فعالیت بوده و نیز دانشگاه ها ومراكز آموزشی اسلامی دربغداد وشهرهای گوناگون عراق مانند كربلا ونجف تاسیس ومشغول فعالیت هستند .

- مراكز و نهادهای آموزشی دولتی :

مركز دراسات العراق ، المركز العراقی للتربیه والتعلیم ، المعهد العالی للغات .

- نرخ سواد:

با توجه به سیاست های غلط رژیم گذشته عراق در حال حاضر نرخ بی سوادی بین مردم عراق تا 35% میرسد و این در صد بین مردم غیر شهری بیشتر می باشد.

- وضعیت آموزش عالی و مراكز مهم دانشگاهی:

آموزش عالی در دانشگاه های دولتی مجانی است و اكثر اساتید دانشگاه ها عراقی هستند .

مراكز مهم :

دانشگاه های بغداد ، بصره ، موصل ، مستنصریه ، كربلا ، الغری در نجف ، اربیل ، سلیمانیه ، صلاح الدین ، كوت ، والعماره و..

- نظام آموزش امور دینی:

حوزه های علمیه شیعه در نجف اشرف وكربلا و برخی از شهرهای عراق حرف اول را در زمینه آموزش دینی می زنند ، همچنین مدارس و مراكز آموزش دینی مذاهب مختلف اهل تسنن در شهرهای بغداد و استان كردستان و دیگر شهرهای عراق با اكثریت مذاهب مختلف اهل سنت مشغول آموزش های دینی مربوط به مذهب خود هستند .

شهرهای مهم نجف و كربلا

مزار امام علی علیه السلام در شهر نجف در كنار شهر تاریخی كوفه واقع می باشد و سالیانه میلیونها تن از مسلمانان ا فرقه های مختلف اسلامی برای زیارت به این شهر وارد شده و پس از زیارت امام علی علیه السلام و دیگر مشاهد نجف مانند زیارتگاه پیامبران هود علیه السلام و صالح علیه السلام ؛ دیگر مشاهد مختلف در شهر كوفه را نیز زیارت می نمایند.

مزار امام علی علیه السلام در نجف اشرف

مزار پیامبران الهی حضرت هود علیه السلام و حضرت صالح علیه السلام در قبرستان وادی السلام درنجف اشرف

مزار كمیل ابن زیاد در نجف اشرف

مسجد كوفه محل شهادت امام علی علیه السلام و مشاهد شریفه – در سمت راست تصویر مرقد مطهر حضرت مسلم ابن عقیل سفیر امام حسین علیه السلام و مختار ثقفی در كنار ایشان دیده می شود و در سمت چپ تصور مزار هانی ابن عروه دیده می شود.

مزار صحابی بزرگ میثم تمار در شهر كوفه

كربلا

شهر کربلا مرکز استان کربلا، یکی از شهرهای جنوبی کشور عراق و در فاصله یکصد کیلومتری بغداد می باشد.جمعیت این شهر زیارتی بالغ بر ششصد هزار نفر بوده و از شهرهای عمدتاً شیعه نشین و مذهبی در عراق است که چنانچه آرامش در این کشور و این شهر برقرار شود از مراکز زیارتی،توریستی و سیاحتی مهّم عراق بشمار خواهد رفت. در این شهر چندین مکان مقدس وجود ‌دارد اما دو مرقد متبرکه آن در طول تاریخ اهمیت و جذابیت بیشتری داشته‌است. حرم امام حسین(ع) و برادرگرامی شان حضرت ابوالفضل العباس (ع) . امام حسین علیه السلام بهمراه جمیع یاران باقی مانده شان و نیز خانواده مكرم شان در این محل به شهادت رسیده و كودكان و زنان شان را به اسارت بردند .

حرم مطهر امام حسین علیه السلام و برادر باوفایشان حضرت اباالفضل العباس علیه السلام

مزار امام حسین علیه السلام در كربلای معلی

مزار حضرت ابالفضل العباس در كربلای معلی

کاظمین

كاظمین یکی از محله‌های شمالی شهر بغداد در بخش غربی رود دجله است. مسجد و آرامگاه دو امام مسلمانان خاصه شیعیان امامیه در این محله قرار دارد و سبب نامگذاری این منطقه به کاظمیه همین است.

حرمین شریفین امام موسی كاظم علیه السلام و امام محمد تقی الجواد علیه السلام در شهر كاظمین سامرا سامرا یکی از شهرهای بزرگ استان صلاح‌الدین درعراق است که در بخش شرقی رود دجله در فاصله ۱۲۵ کیلومتری شمال بغداد واقع است.مسجد جامع سامرا و مسجد و حرم عسکریین دو بنای مقدس و مهم شهر سامرا است. سامرا در بین مسلمانان اهمیت بسیاری دارد. این شهر یکی از شهرهای مذهبی عراق به شمار می‌رود كه مدفن دو تن از امامان شیعه امام حسن عسکری علیه السلام و امام علی نقی الهادی در آنجا قرار دارد. در حرم عسكریین مرقد منور جناب حکیمه خاتون خواهر مكرمه امام حسن عسكری علیه السلام و نیز جناب نرجس خاتون همسر محترمه و مادر مکرمه امام زمان علیه السلام نیز می باشد. با تأسیس پایگاه علمی ای که سنگ بنای آن توسط امام علی نقی الهادی(ع) گذاشته شده این شهر از نظر علمی هم دارای موقعیت خاصی گردیده است به طوری که تا مدتها مرکز نشر علوم اسلامی بوده است.

- تشكلهای مهم و پر نفوذ دینی و مذهبی: (اسلامی و غیر اسلامی) مجلس اسلامی اعلای عراق ، حزب الدعوه الاسلامی ، الحزب الاسلامی العراقی ، دفاتر مراجع تقلید بخصوص دفتر آیت الله العظمی سیستانی ، سازمان العمل الاسلامی الاتحاد الاسلامی الكردی و..

- مراكز و نهادهای دینی دولتی :

موسسه وقف شیعه ، موسسه وقف اهل تسنن ، جماعت علمای عراق .

بغداد:

بغداد یکی از معروفترین شهرهای اسلامی است كه برای سالیانی طولانی مرکز علمی جهان و پایتخت عباسیان بوده است . بزرگان و عالمان بسیاری در این شهرمدفون می باشند كه برخی از آنان عبارتند از: - نایبان چهارگانه حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) عثمان بن سعید عمری ؛ محمد بن عثمان ؛ حسین بن روح نوبختی ؛ علی بن محمد سمری - شیخ یعقوب كلینی از عالمان و محدثان بزرگ شیعه در قرن سوم هجری و صاحب كتاب معروف اصول كافی - امام محمد ابوحنیفه پیشوای مسلمانان فرقه حنفیه و شاگرد امام صادق ( علیه السلام ) ، در مسجدی به نام امام اعظم و در قریه ای به نام معظم در آن سوی دجله مقابل كاظمین قرار دارد . بنای مقبره ابو حنیفه قلعه آجری شامل چهار برج و دروازه است كه در داخل آن مسجد و تكیه ای ساخته شده و ضریح ابو حنیفه وسط آن مسجد قرار دارد .در نزدیكی قبر ایشان ، در همین محله ، ابوبكر شبلی و حسین بن منصور حلاج را به خاك سپرده اند.

مسجد امام ابوحنیفه در بغداد توسل امام محمد ابوحنیفه به حضرت پیامبر(ص) امام محمد ابوحنیفه هنگامی كه وارد مدینه شده و به زیارت مرقد مطهر پیامبر آخرالزمان (ص) مشرف شدند ؛ در مقابل قبر شریف او این دو بیت را سرودند: یا أكرم الثقلین یا كنز الوری جدلی بجودك و أرضنی برضاكا أنا طامع فی الجود منك و لم یكن لأبی حنیفة فی الأنام سواكا ای گرامی‌ترین انسانها! ای گنجینه مردمان از بخشش خود به من ببخش و از خشنودی خود مرا خشنود ساز. من آزمند بخشش تو هستم و جز تو ابوحنیفه كسی در میان مردم ندارد (فتح القدیر، نگارش كمال بن‌الهمام الحنفی، 2/336)


مزار امام محمد ابوحنیفه در بغداد


- امام احمد بن حنبل مؤسس فرقه حنبلی و از محدثان برجسته مسلمانان فرقه حنبلی در قرن دوم هجری است . قبر ایشان در نزدیكی رصافه بغداد قرار دارد . -ابوبكر شبلی از بزرگان متصوفه می باشند كه نزدیك قبر امام احمد ابن حنبل به خاك سپرده شده است . شایان ذكراست كسانی چون بشرحافی ، داوودطایی و ابوالقاسم جنید ، از تابعان و زاهدان ، در نزدیكی قبر ایشان دفن شده اند. قبر معروف كرخی نیز در محله باب البصره قرار دارد -امام شیخ عبد القادر گیلانی از مشایخ صوفیه كه ملقب به قدس اعظم بوده اند . قبرشان در رصافه واقع شده و بقعه كوچك و ضریحی از نقره دارند . زائران او بیشتر از كشورهای هند و افغانستان می باشند . این بقعه توسط سلطان مراد عثمانی تعمیر و بازسازی شده و دارای حیاط ، صحن و گنبد بزرگی می باشد .

-ابن ابی الحدید شارح برجسته و معروف نهج البلاغه نیز در رصافه دفن شده است . - آرامگاه شیخ شهاب الدین سهروردی ، از فلاسفه بزرگ شیعه و معروف به شیخ اشراق نیز در بغداد می باشد . سلطان سلیمان و سلطان احمد ، از پادشاهان عثمانی ، بقعه بزرگی برای او ساخته اند و مسجدی در كنار ایشان برپا كرده اند .

مرقد مطهر صحابی جلیل القدر سلمان فارسی در شهر مدائن - جایگاه زبان و ادبیات فارسی: زبان فارسی از گذشته دور جایگاه ممتازی در عراق داشت كه بیشتر توسط زوار ایرانی و رفت وآمد های زیاد و نیز ایرانیان مقیم این زبان در جامعه عراق بخصوص در شهرهای كربلا ونجف گسترش پیدا كرد. در حال حاضر گروه زبان وادبیات فارسی در دانشكده ادبیات دانشگاه بغداد مشغول فعالیت است ونیز زبان فارسی بعنوان درس انتخابی در دانشكده ادبیات بصره و اربیل تدریس می شود .

- چگونگی و میزان همكاریهای علمی و آموزشی با ج.ا.ایران:

در حال حاضر همكاری های علمی وآموزشی بسیار خوبی بین دانشگاه های مهم ایران وعراق وجود دارد . در این مدت یادداشتها و موافقتنامه های فرهنگی وعلمی بین دانشگاه های ایران منجمله تهران وكرمانشاه و اهواز و دانشگاه های بغداد وبصره و نجف اشرف به امضا رسیده است . همچنین تعداد زیادی از دانشجویان عراقی در حال حاضر در دانشگاه های ایران مشغول تحصیل هستند و در مقابل تعدادی از دانشجویان ایرانی در دانشگاه های عراق بخصوص در اقلیم كردستان به تحصیل مشغول هستند. اقلیم كردستان کُردستان عراق منطقه ای خودمختار در بخش شمالی عراق است. کردستان عراق از شرق با ایران از شمال با ترکیه و از غرب با سوریه هم‌مرز است. مرکز آن اربیل است. واحد پول رایج در منطقه کردستان عراق، دینار عراق است و زبان‌های رسمی در این منطقه زبان کردی و زبان عربی است. جمعیت این منطقه حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر تخمین زده می شود. در منطقه کردستان عراق علاوه بر کردها، اقلیت‌های آشوری، ترکمن، عرب، کلدانی، ارمنی و غیره نیز زندگی می‌کنند.

در زمان حکومت صدام وی تصمیم گرفت منطقه حائلی در مرزهای شمالی خود با ایران ایجاد کند و برای این منظور از سال ۱۹۶۳ تا پایان جنگ ایران و عراق در سال ۱۹۸۸ در حدود چهار هزار روستای کردنشین را در این منطقه ویران کرد. ساکنان این مناطق و به طور کل حدود ۲۵ درصد از جمعیت کردنشین عراق به اجبار به نقاط دیگر عراق تبعید شدند و در این روند ۳۰۰ هزار کرد جان خود را از دست دادند. صدام جنایات بی شماری را در مورد كردها اجرا نمود كه فجیع ترین آن بمباران شیمیائی حلبچه بود كه زنان و كودكان بی شماری جان خود را از دست دادند . كركوك کرکوک یکی از غنی‌ترین شهرهای عراق می‌باشد و دارای ۴۰٪ صادرات نفت عراق است. شاید این عامل مهمترین دلیل کشتار و کوچ اجباری کردها توسط رژیم صدام از این شهر بوده است. اصلی‌ترین چاه‌های نفت کرکوک به نام باباگرگر شهرت دارند. دیگر حوزه‌های نفتی مهم آن جمبور، بای حسن جنوبی و شمالی، آفانا، خباز، جبل بور و خرماله می باشد . از پدیده‌های شگفت در منطقه باباگرگر آتش‌های فروزنده بر روی زمین است که در پی نشت گاز از حوزه نفتی به روی زمین پدیدآمده. این آتش‌ها که آتش جاویدان نام گرفته‌اند صدها سال است که شعله ور می باشند. رودخانه زاب کوچک از شاخه‌های دجله از ۴۵ کیلومتری کرکوک می‌گذرد و برای آبیاری زمین‌های کرکوک استفاده می شود .

بصره

بصره دومین شهر بزرگ عراق می‌باشد. این شهر بندر اصلی عراق است. بصره مرکز استان بصره‌است. این شهر در امتداد اروند رود در نزدیکی خلیج فارس واقع شده‌است. وضعیت حکمرانی در بصره سنتی طایفه‌ای است . این شهر دارای طوایف زیادی همچون ، شمار ، بنی خالد، تمیم، الجبور، الشوولات، بنی اسد، بنی سعد، السعدون، بنی منصور، الزفیر و سوباع و بسیاری طوایف دیگر می‌باشد . منطقه اطراف بصره دارای منابع مهم نفتی با چاه های نفت بسیاری می باشد. بصره منطقه ای حاصلخیز و کشاورزی می باشد كه محصولات آن عبارت است از: برنج، ذرت، جو، ارزن، گندم و خرما . اهالی منطقه بصره عموما مسلمان بوده و نیز تعداد کمی از مسیحیان در بصره زندگی می‌کنند.

منبع : http://www.hajij.com